LES BOURGUIGNONS:
Jan zonder Vrees (1371-1419)
"Ic houd"
X
Margaretha van Beieren (1363-1423)

`


Jan zonder Vrees, was hertog van Bourgondië. Hij werd geboren te Dijon en was de eerste zoon van Filips de Stoute, hertog van Bourgondië en Margaretha van Male.
In 1419 werd hij vermoord te Montereau-Fault-Yonne.
Hij dankt zijn bijnaam aan zijn deelname aan de kruistocht tegen de Ottomaanse sultan Bayezid I, die het Hongaarse koninkrijk van Sigismund bedreigde.
In de Slag bij Nicopolis (1396) werd hij gevangen genomen en werden voor een enorm bedrag vrijgekocht door zijn vader.

Na de dood van Filips de Stoute werd het Bourgondische grondgebied verdeeld onder zijn drie zoons. Hierdoor was het oorspronkelijke grondgebied erg versnipperd geraakt.
Jan zonder Vrees, zijn broer Antoon en hun zwager, Willem VI, graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen, besloten daarom een familieverbond te sluiten. Jans andere broer Filips van Nevers deed hier niet aan mee.
Jean de Saulx, heer van Courtivron was zijn kanselier, en Jean de Thoisy, zoals Jean Canard dat was voor zijn vader.

Het grondgebied:
- delen aan van de franse kroon werden weer teruggegeven en werden hierna beheerd door Navarra
- Moeder Margartha behield Vlaanderen
- Moeder werd als erfgenaam van Brabant aangesteld door de 82 jarige Johanna, broer Anton werd ruwaerd van Brabant en kreeg Limburg erbij
- Na de dood van moeder Margaretha ontmoeten de drie broers elkaar in Arras en verdelen het gebied. Jan, Vlaanderen en Bourgondie; Filips kreeg Nevers enzo en Anton Brabant en Limburg
Jan voegde Vlaanderen, de zwarte leeuw op het gele veld, toe aan zijn gebied.

Toen Jan zonder Vrees in 1404 zijn vader opvolgde trad hij in zijn voetsporen in het gevecht om de macht in Frankrijk.
Zijn vader Filips kreeg van de kroon veel geld o.a. persioen en giften, Jan kreeg vrijwel niets. Maar had aanzienlijke uitgaven voor o.a. verdediging contra de Engelsen zoals Sluis en Calais.
De totale schuld van de kroon aan Jan was in 1407 gestegen tot 347.591 franken!!
Het geld verdween richting Louis v. Orleans, die op deze manier een enorme invloed kreeg en de zaken voor Bourgondie verliepen slecht.


De strijd tussen de aanhangers van Jan (de Bourguingons) en die van zin oom Lodewijk I van Orléans (de Armagnacs onder aanvoering van Bernard VII van Armagnac) werd steeds grimmiger.
Beiden probeerden ze de macht naar zich toe te trekken: Lodewijk werd openlijk de geliefde van koningin Isabella (de vrouw van zijn broer Karel VI) en Jan lukte het om zich uit te laten roepen tot beschermer van de kroonprins en de andere kinderen van de koning.
De situatie stond op scherp 1407. Ondanks verzoeningspogingen van hun oom Jan van Berry, liet Jan Lodewijk vermoorden. Jan vlucht hals over kop naar zijn eigen grondgebied Artois. Op zondag 27 november worden in Bapaume de klokken geluid om dit te herdenken.

Jan gaf de opdracht voor de moord toe en zei dat het een ‘tiranmoord’ was.
De moord was volgens hem dus nodig en wettig.
- openlijke geliefde van koningin Isabella, vrouw van Karel VI
- vermeende aanslag op Jan
- avances op de vrouw van Jan
- hekserij van Valentine de Visconti, vrouw van Louis
- mogelijke vergifteging van Karel VI door Valentine
- hij steunt de paus in Avignon, Bednedictus XIII!!

1409 vredesbesprekingen in Chartres.

Jan veroverde in 1413 Parijs, maar een jaar later heroverde Bernard de stad en verdedigde haar vervolgens met succes. Het jaar daarop sloten zij, Jan en Bernard VII, een overeenkomst tot stand te brengen door bemiddeling van Jan’s broer Antoon en Margaretha van Holland-Henegouwen.
Jan moest afzien van elk bondgenootschap met Engeland en alle Franse steden en sterkten teruggeven.

Ondertussen waren de Engelsen weer begonnen aan een invasie van Frankrijk onder leiding van Hendrik V van Engeland. Bourgondië hield zich neutraal en liet de invasie toe. Na mislukte vredesbesprekingen volgde in 1415 de Slag bij Azincourt. Wederom werd het Franse leger verslagen. Jan zonder Vrees hield zich afzijdig, terwijl zijn broers Antoon en Filips wel meevochten met de Fransen. Beiden sneuvelden. Waarbij Filips bij vergissing werd gedood!! Zoon Filips de Goede vocht niet mee.
In de jaren daarna greep Jan zonder Vrees de kans om in Frankrijk weer de macht in handen te krijgen. Het noorden van Frankrijk werd veroverd en in 1418 veroverde hij Parijs, de Dauphin (de latere Karel VII) ontsnapte echter. Bernard VII van Armagnac werd gevangen genomen en kort daarop vermoord. Bourgondië was geen openlijke bondgenoot van Engeland, maar deed ook niets voor en na de val van Rouen. Het Noorden van Frankrijk was nu in handen van de Engelsen en Parijs in de handen van Bourgondië. Koning Karel VI was in Troyes onder de bescherming van Jan zonder Vrees.
De Dauphin wilde toen vrede sluiten met Jan zonder Vrees, aldus geschiedde in 1419.
De zaak wordt voortgezet onder Filips de Goede die met Henry V Prijs binnentrekt in 1420 na zijn huwelijk met Catherina van Valois.

 

Echter, tijdens het tweede overleg, om de zaak officieel te maken, werd Jan samen met zijn lijfwacht vermoord op de brug.
Zondag 10 september slaat Tanneguy du Châtel en le sire de Barbazan Jan de schedel in met een bijl.

 
Sur le pont ou Jean sans Peur a été assassiné on peut lire cette inscription :
L
'an mil quatre cent dix-neuf,
Sur un pont agencé de neuf,
Fut meurtri Jean de Bourgogne
A Montereau où faut l'Yonne.

Kinderen van Jan en Margaretha:
• Margaretha(1394 - 2 februari, 1441), gehuwd 1403 met Louis de France (Valois) de kroonprins zoon van Karel VI. Na zijn dood in 1422 met
Arthur III van Richemond, Hertog van Bretagne.
• Maria(1393 - 30 oktober, 1463), in 1406 gehuwd met Adolf I van Kleef-Mark
Filips de Goede(1396 - 1467), gehuwd 1403 met Michelle de France (Valois) dochter Karel VI
• Anna (1404 – 14 november, 1432, te Parijs), gehuwd met Jan van Bedford, zoon van Hendrik IV van Engeland,
• Agnes van Bourgondië (1407 – 1 december, 1476) gehuwd met Karel I hertog van Bourbon
• Isabella (? - 1412), gehuwd met Olivier van Châtillon-Blois,
• Catharina (1391 - 1414)
Daarnaast had hij onwettig kinderen bij:
Agnes van Croÿ: Jan van Bourgondië, (1404-1479), die bisschop van Kamerijk werd.
Margaretha van Borsselen, 3 kinderen: Gwijde, Antoon en Filippotte.



KAART:


1384–1404: Jure Uxoris Graaf van Nevers als Jan I
27 April 1404–10 September 1419: Hertog van Bourgondie als Jan II
21 March 1405–10 September 1419: Graaf Palatine van Bourgondie als Jan I
21 March 1405–10 September 1419: Graaf van Artois als Jan I
21 March 1405–10 September 1419: Jure Uxoris Graaf van Vlaanderen als Jan II
27 April 1404–28 January 1405: Graaf van Charolais als Jan I (appanache)